Της Αρχοντίας Κάτσουρα
Ινδία, αρχές του 20ού αιώνα. Ένας
Ινδός γιατρός είναι ελαφρά άρρωστος και δέχεται την επίσκεψη τεσσάρων φίλων
του: του –μάλλον διεφθαρμένου και άξεστου- επιθεωρητή της Αστυνομίας και του
ανιψιού του, ενός βοηθού μηχανικού και του Χαμιντουλάχ, ενός άεργου εξαδέλφου
του γιατρού που ζει εις βάρος του, ενίοτε δεχόμενος βάρβαρα και κακόγουστα
αστεία για να γελούν οι φίλοι του.
Το δωμάτιο είναι άθλιο,
κακόγουστο, βρόμικο και φτωχικό, ένα σμήνος μύγες κρέμεται από το καλώδιο του
ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά ο τεμπέλης υπηρέτης του γιατρού Αζίζ βαριέται να τις
σκοτώσει. Τα προβλήματά τους πολλά, σημαντικά και ασήμαντα: η βρετανική
κατάκτηση και ο ρατσισμός που υφίστανται από τους Άγγλους, η φτώχεια και οι
εθνοτικές και θρησκευτικές διαφορές που μαστίζουν τη χώρα και δεν επιτρέπουν
στον λαό της να ευημερήσει. Ταυτόχρονα, επικρατούν βαριές κλιματικές συνθήκες,
που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση: ζέστη και υγρασία που
κουράζουν το πνεύμα και κάνουν νωθρό το σώμα.
Μέσα σ’ αυτή την ατμόσφαιρα ξεσπά
ένας καβγάς για ασήμαντη θρησκευτική αφορμή, εξάπτει τα πνεύματα και προκαλεί
μια μικρή κρίση μεταξύ των φίλων. Κι όμως, συμβαίνει κάτι μαγικό: ο γιατρός
Αζίζ ανασηκώνεται από το κρεβάτι του και με όλο το πάθος που τον διακρίνει
απαγγέλλει ένα ποίημα για την ομορφιά – κάθε ομορφιά. Και ω του θαύματος: «…η
άθλια κρεβατοκάμαρα γέμισε σιωπή, οι ανόητες ίντριγκες, η φλυαρία, η κούφια
δυσαρέσκεια κατακάθισαν, ενώ λέξεις παραδεδεγμένες σαν αθάνατες γέμιζαν τον
αδιάφορο αέρα… […] ο επιθεωρητής της Αστυνομίας […] καθόταν με το μυαλό του
αδειανό, κι, όταν οι σκέψεις του, που ήταν βασικά χαμερπείς, γύριζαν πίσω στο
νου του, είχαν μια ευχάριστη φρεσκάδα»(1).
Η δύναμη της τέχνης είναι αυτή: μπορεί να
δημιουργήσει μικρά θαύματα, να μας πάρει από τη μιζέρια και τη μικρότητα και,
έστω για λίγο, να μας ανεβάσει πάνω από τα προβλήματα, σε έναν αέρα φρέσκο και
καθαρό. Κι αυτό είναι το ζητούμενο στη σημερινή εποχή που όλα φαίνονται να
συρρικνώνονται σε αριθμούς, στατιστικά στοιχεία και χρηματοοικονομικές
αναλύσεις που τρομάζουν και αδικούν ακόμη και τα ψήγματα ομορφιάς που υπάρχουν
γύρω μας. Η κρίση στην οικονομία έχει φέρει και κρίση στον πολιτισμό. Όχι με
την έννοια ότι δεν παράγεται καλλιτεχνικό έργο – τουναντίον, ο καλοκαιρινός
καλλιτεχνικός οργασμός στην Ελλάδα για παράδειγμα, παρά την πενία πόρων και την
έλλειψη σχεδόν κάθε κρατικής βοήθειας, γέννησε αξιόλογες θεατρικές παραστάσεις,
συναυλίες, εκθέσεις και δρώμενα.