Του Γεράσιμου
Μαρκαντωνάτου
Ακούοντας
και διαβάζοντας για τις ανήκουστες αγριότητες που διαπράττονται αυτόν τον καιρό
στη διάρκεια μακρόχρονης πολυαίμακτης εμφύλιας σύρραξης σε χώρα της Μέσης
Ανατολής, νομίζουμε ότι δεν θα ήταν άσκοπο ή ανώφελο να υπενθυμίσουμε - αν και
κοινότοπα βεβαίως και χιλιοειπωμένα - τα απερίγραπτα δεινά που συνεπάγονται οι
εμφύλιοι πόλεμοι, και ειδικότερα την κόλαση των παθών που επιτρέπουν να
αναδυθεί μέσα από την ψυχή των ανθρώπων. Πράγματι, στις περιπτώσεις αυτές η
φθορά των αξιών καθίσταται αναπόφευκτη, ανατρέπονται πανάρχαιοι θεσμοί που
διασφαλίζουν και καταξιώνουν την κοινωνική συμβίωση, παραβιάζονται γραπτοί και
άγραφοι νόμοι, τα ιδανικά και ο ανθρωπισμός θυσιάζονται στον βωμό του
συμφέροντος, της δολερής μνησικακίας και της τυφλής εκδικητικότητας, και γενικά
η ανθρώπινη φύση διαστρέφεται και αποκτηνώνεται. Είναι όντως πολύ εύστοχο κάτι
που έχει παλαιότερα ειπωθεί από διαπρεπή ξένο ιστορικό (G. Grote) για τον
εμφύλιο πόλεμο - ότι δηλαδή «αλλοιώνει ολωσδιόλου τον χαρακτήρα του ανθρώπου,
δηλητηριάζει κατάβαθα τον ψυχισμό του, τον εσωτερικό του κόσμο, και τον
μεταμορφώνει πολλές φορές στο χειρότερο σίχαμα της γης».
