Στο έργοΠανηγυρικόςο Ισοκράτης προσπαθεί να πείσει τους Έλληνες να ενωθούν και να πολεμήσουν εναντίον των Περσών, υπό την ηγεσία των Αθηναίων, στους οποίους θεωρεί ότι δικαιωματικά ανήκει η αρχηγία των Ελλήνων. Στο συγκεκριμένο χωρίο, τονίζεται ότι οι Πέρσες επιβουλεύονταν διαρκώς τους Έλληνες και δε σεβάστηκαν ούτε τα ιερά των θεών.
Λεξιλόγιο
ἐξαμαρτάνω περί τινος : διαπράττω αδίκημα σε βάρος κάποιου
τοῖς τολμῶσιν : επιθετική μετοχή σε θέση αντικειμένου στο «πιστεύῃ»
πολεμήσαντας : κατηγορηματική μετοχή συνημμένη στο αντικείμενο του
«ὁρῶντες», στο «αὐτοὺς»
Μετάφραση
Ποιους από μας δεν αδίκησαν ; Ποιο διάστημα σταμάτησαν να επιβουλεύονται τους Έλληνες ; Υπάρχει κάτι από τα δικά μας που να μην το μισούν εκείνοι που στον προηγούμενο πόλεμο τόλμησαν να λεηλατήσουν τα αγάλματα και τις κατοικίες των θεών και να τα πυρπολήσουν ; Γι΄ αυτό αξίζει να επαινέσουμε τους Ίωνες διότι, όταν κάηκαν τα ιερά τους, καταράστηκαν όποιον τα άγγιζε ή ήθελε να τα επαναφέρει στην παλιά τους κατάσταση, όχι επειδή δεν ήξεραν πού να βρουν τα μέσα να τα επισκευάσουν, αλλά για να θυμούνται οι μεταγενέστεροι την ασέβεια των βαρβάρων και να μην εμπιστεύεται κανείς αυτούς που τολμούν να διαπράττουν τέτοια ασέβεια στους ναούς των θεών, αλλά να προσέχουν και να φοβούνται, βλέποντας ότι αυτοί δεν πολέμησαν μόνο εναντίον μας αλλά στράφηκαν και εναντίον των αναθημάτων των θεών.
Στο έργο «Περί τῆς Ἀντιδόσεως» ο Ισοκράτης, με αφορμή μια δίκη αντιδόσεως εναντίον του, διατυπώνει τις απόψεις του για τη ζωή και την παιδεία. Στο συγκεκριμένο χωρίο, γίνεται αναφορά στις δύο υποστάσεις της ανθρώπινης φύσης, στο έργο και τον τρόπο άσκησης καθεμιάς.
Λεξιλόγιο
γενεαλογέω -ῶ : εξετάζω τη γενιά, ανιχνεύω τους προγόνους, βρίσκω και εκθέτω τη γενεαλογία κάποιου.
διέρχομαι : διηγούμαι αναλυτικά
σύγκειμαι:συναποτελούμαι
αὐτοῖν δὲ τούτοιν :αὐτῶν δε τούτων
οὐδεὶς ἔστιν ὅστις : κανείς οὐ φημί : αρνούμαι
ἡγεμονικός, ή, όν : ο κατάλληλος να διοικεί, να διευθύνει
βουλεύομαι :σκέφτομαι, κρίνω αποφασίζω
οἱ γεγονότες :αυτοί που έχουν γεννηθεί, που έχουν ζήσει
συνεστηκυίας : συνίσταμαι
πολλὰς τέχνας συνεστηκυίας :να έχουν υπάρξει πολλές τέχνες
διττός : διπλός
παιδοτριβική : η παλαιστική τέχνη, η τέχνη της πάλης μέλλω : σκοπεύω
Ανιχνευτικά ερωτήματα
Σε ποια μέρη διαιρείται η ανθρώπινη φύση και ποιος ο ρόλος του καθενός ;
Ποιο τρόπο καλλιέργειας του σώματος και ποιο της ψυχής είχαν επινοήσει οι προγενέστεροι ;
Συντακτικές επισημάνσεις
διελθεῖν : τελικό απαρέμφατο σε θέση αντικειμένου στο «βούλομαι»
συγκεῖσθαι : ειδικό απαρέμφατο σε θέση υποκειμένου στο «Ὁμολογεῖται»
τὴν φύσιν : υποκείμενο στο «συγκεῖσθαι»
αὐτοῖν δὲ τούτοιν : γενική διαιρετική
πεφυκέναι : ειδικό απαρέμφατο σε θέση αντικειμένου στο «οὐκ ἂν φήσειεν»
ἡγεμονικωτέραν καὶ ἀξίαν : κατηγορούμενα
πλείονος : γενική της αξίας
ἔργον εἶναι : ειδικό απαρέμφατο σε θέση υποκειμένου σε εννοούμενο λεκτικό ή δοξαστικό ρήμα ( φημί, οἴομαι )
βουλεύσασθαι, ὑπηρετῆσαι : τελικά απαρέμφατα σε θέση υποκειμένου στο « ἔργον εἶναι»
τοῖς γνωσθεῖσιν : αντικείμενο στο «ὑπηρετῆσαι»
τῶν γεγονότων : επιθετική μετοχή σε θέση γενική διαιρετική
τὴν παιδοτριβικὴν, τὴν φιλοσοφίαν : επεξηγήσεις στο «ἐπιμελείας»
Μετάφραση
Θέλω, σε ότ,ι αφορά τη ρητορική ικανότητα, να μιλήσω πρώτα αναλυτικά, όπως αυτοί που ασχολούνται με γενεαλογίες. Όλοι ομολογούν λοιπόν ότι η φύση μας αποτελείται από το σώμα και την ψυχή. Από αυτά τα δύο κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η ψυχή είναι από τη φύση της η πιο κατάλληλη να διευθύνει και ότι έχει μεγαλύτερη αξία. Γιατί έργο της ψυχής είναι να αποφασίζει για τις ατομικές και τις δημόσιες υποθέσεις, ενώ του σώματος να εκτελεί όσα αποφασίστηκαν από αυτή. Έχοντας λοιπόν έτσι αυτά, βλέποντας κάποιοι από αυτούς που έχουν ζήσει πριν από μας ότι για άλλους τομείς είχαν δημιουργηθεί πολλές τέχνες, ενώ για το σώμα και την ψυχή δεν είχε συσταθεί κάτι τέτοιο, βρήκαν δύο είδη φροντίδας και μας τις άφησαν ως κληρονομιά. για τα σώματα την τέχνη της πάλης, της οποίας είναι μέρος η γυμναστική, και για τις ψυχές τη φιλοσοφία, στην οποία σκοπεύω να αναφερθώ.
Στο έργοἈρχίδαμος ο Ισοκράτηςπαρουσιάζει τον Αρχίδαμο το νεότερο (μακρινό απόγονο του Αρχίδαμου, του βασιλιά της Σπάρτης που εισέβαλε στην Αττική κατά την έναρξη του πελοποννησιακού πολέμου το 431 π.χ. ) να συμβουλεύει τους Σπαρτιάτες να μη δεχτούν τους όρους των Θηβαίων, μετά τη μάχη της Μαντινείας ( 362π.χ.) αλλά να τους αντιμετωπίσουν με σθένος. Στο συγκεκριμένο χωρίο, ο Αρχίδαμος τονίζει ότι δεν πρέπει να ενδώσουν στις απαιτήσεις των Θηβαίων, προκειμένου να κάνουν ειρήνη, διότι αυτή η υποχωρητικότητα θα τους οδηγήσει σε επαχθείς όρους ειρήνης.
Λεξιλόγιο
πω : ακόμη, έως τώρα
κελεύω: διατάζω, προτρέπω, παρακαλώ
ἄγω εἰρήνην : συνάπτω ειρήνη
οἴομαι κ΄ οἶμαι : νομίζω
εἴωθα: παρακείμενος με σημασία ενεστώτα του ρήματος ἔθω : συνηθίζω, έχω τη συνήθεια, είμαι συνηθισμένος
λίαν : πολύ
ἀεὶ καιαἰεί : πάντοτε
προσεπιβάλλω: επιβάλλω επιπροσθέτως , επιβάλλω ακόμη περισσότερα
τυγχάνω τινός: I. συναντώ, πετυχαίνω, βρίσκω κάποιον II. βρίσκω, πετυχαίνω, παίρνω, αποκτώ, αξιώνομαι κάποιου, πράγματος, απολαμβάνω
πολεμικῶς διάκειμαι : έχω φιλοπόλεμη διάθεση
ῥᾳδίως : εύκολα
ποιοῦμαι τάς ὁμολογίας: συνάπτω συμφωνίες
Ανιχνευτικά ερωτήματα για την κατανόηση του κειμένου
Ποια στάση πιστεύει ο Αρχίδαμος ότι πρέπει να τηρήσουν οι Σπαρτιάτες απέναντι στις απαιτήσεις των θηβαίων ; Να εντοπίσετε το σχετικό χωρίο.
Με ποια επιχειρήματα στηρίζει τη θέση του;
Συντακτικές Επισημάνσεις
φανερόν : κατηγορούμενο στο υποκείμενο του «ἐστιν» , «τοῦτό»
ὡς βεβαίως ἤδη τὴν εἰρήνην ἄξομεν : δευτερεύουσα ειδική πρόταση σε θέση επεξήγησης στο «τοῦτό»
[ η αναφορική αντωνυμία «οἷς», αντί να βρίσκεται σε πτώση αιτιατική, (ἅ) , όπως απαιτεί η σύνταξη του ρήματος «διανοηθῶσιν» ( το διανοέομαι – οῦμαι παίρνει αντικείμενο σε αιτιατική, όχι σε δοτική ), βρίσκεται σε πτώση δοτική, επειδή έλκεται από προηγούμενη δοτική. Όταν η προηγούμενη λέξη ( σε δοτική ή γενική πτώση ) που έλκει την αναφορική αντωνυμία, είναι δεικτική αντωνυμία, συνήθως παραλείπεται, δεν υπάρχει στο κείμενο, πρέπει να την εννοήσουμε. Εδώ η δοτική που εννοείται είναι η δεικτική αντωνυμία «τούτοις» . Λειτουργεί ως δοτική της αναφοράς στο «προσεπιβάλλειν» .]
ὥστε συμβαίνειν βελτίονος εἰρήνης τυγχάνειν τοὺς πολεμικῶς διακειμένους τῶν ῥᾳδίως τὰς ὁμολογίας ποιουμένων. : δευτερεύουσα συμπερασματική απαρεμφατική πρόταση. Έχει απαρέμφατο (συμβαίνειν) σε θέση ρήματος.
Μετάφραση
Γιατί ούτε και αυτό είναι ως τώρα φανερό, ότι, δηλαδή, αν κάνουμε όσα μας ζητούν, θα εξασφαλίσουμε σίγουρα ειρήνη. Πιστεύω ότι δεν αγνοείτε πως όλοι συνηθίζουν να συζητούν για το δίκαιο όταν έχουν απέναντι τους ανθρώπους που υπερασπίζονται τον εαυτό τους. Αντιθέτως, σε αυτούς που πολύ εύκολα κάνουν όσα τους ζητούν, προβάλλουν πάντα περισσότερες απαιτήσεις από όσα αρχικά είχαν σκεφτεί. Έτσι, συμβαίνει όσοι έχουν τη διάθεση να πολεμήσουν, να πετυχαίνουν καλύτερους όρους ειρήνης από αυτούς που εύκολα συνάπτουν συμφωνίες.
Στο έργοΠανηγυρικόςο Ισοκράτης προσπαθεί να πείσει τους Έλληνες να ενωθούν και να πολεμήσουν εναντίον των Περσών, υπό την ηγεσία των Αθηναίων, στους οποίους θεωρεί ότι δικαιωματικά ανήκει η αρχηγία των Ελλήνων. Στο συγκεκριμένο χωρίο, παρουσιάζει τις αρετές που χαρακτήριζαν τη γενιά που έζησε στην Αθήνα και στη Σπάρτη πριν από τους Περσικούς πολέμους. Αυτοί ανέθρεψαν και διαπαιδαγώγησαν με ήθος και υψηλό φρόνημα όσους αντιμετώπισαν την εισβολή των Περσών.
Λεξιλόγιο
ἡγοῦμαι + ειδικό απαρέμφατο : θεωρώ, νομίζω
οὐ μὴν : ασφαλώς όχι
δυναστεύω : έχω εξουσία
ἐν ἑκατέρᾳ τοῖν πολέοιν ( δυϊκός αριθμός ) : ἐν ἑκατέραις ταῖς πόλεσι : και στις δύο πόλεις
κεκτῆσθαι : ειδικό απαρέμφατο σε θέση αντικειμένου στο «ἐδόκει»
πράττων : κατηγορηματική μετοχή
ἀλλὰ ἐνόμιζον δεινότερον εἶναι
ἀκούειν ἢ ἀποθνῄσκειν : τελικά απαρέμφατα ως υποκείμενα στο «δεινότερον εἶναι»
Μετάφραση
Πιστεύω ότι όσοι πριν από μας έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή τους για τη σωτηρία της Ελλάδας, προσέφεραν τις περισσότερες ευεργεσίες και αξίζουν τους μεγαλύτερους επαίνους. Ασφαλώς όμως δεν είναι δίκαιο να ξεχνάμε και όσους έζησαν πριν απ΄ αυτόν τον πόλεμο και είχαν την εξουσία στις δύο πόλεις. Γιατί αυτοί ήταν εκείνοι που προετοίμασαν την επόμενη γενιά και οδήγησαν τους πολίτες στην αρετή και τους έκαναν δύσκολους αντίπαλους για τους βαρβάρους. Γιατί δεν αδιαφορούσαν για τα κοινά ούτε απολάμβαναν τη δημόσια περιουσία σαν να ήταν δική τους, δεν αμελούσαν τις δημόσιες υποθέσεις σαν να ήταν ξένες, αλλά φρόντιζαν γι’ αυτές σαν να ήταν δικές τους και απείχαν όπως πρέπει από αυτά που δεν ήταν δικά τους. Δεν έκριναν την επιτυχία στη ζωή με βάση το χρήμα, αλλά πίστευαν ότι έχει αποκτήσει τον πιο σίγουρο και τον πιο ωραίο πλούτο αυτός που συμβαίνει να πράττει όσα από τα οποία και ο ίδιος θα αποκτήσει καλή φήμη και στα παιδιά του θα αφήσει μεγάλη δόξα. Δεν ζήλευαν ο ένας τις παράτολμες πράξεις του άλλου ούτε έκαναν επίδειξη τόλμης, αλλά θεωρούσαν φοβερότερο να κακολογούνται από τους συμπολίτες τους παρά να πεθάνουν έντιμα για την πόλη τους. Και περισσότερο ντρέπονταν για τα κοινά τους λάθη παρά για τα αποκλειστικά δικά τους.
