Τρίτη, 27 Σεπτεμβρίου 2011

Διατροφή και Τηλεόραση












Η παιδική και κυρίως η εφηβική παχυσαρκία αυξήθηκε επικίνδυνα τα τελευταία χρόνια. Στην Αμερική υπολογίζεται ότι το 30,4 των παιδιών ηλικίας 6-11 ετών είναι υπέρβαρα και το 15,3 % αυτών παχύσαρκα. Αντίστοιχη αύξηση εμφανίζει και η εφηβική παχυσαρκία. Η Ελλάδα σύμφωνα με την Διεθνή Ομάδα Εργασίας για την Παχυσαρκία κατατάσσεται  μεταξύ των τριών πρώτων κρατών της Ευρώπης όσο αφορά την συχνότητα. Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας είναι σημαντικές, χαμηλή αυτοεκτίμηση,  αρνητική εικόνα εαυτού, απομόνωση, στιγματισμός και διάκριση από τους συνομηλίκους. Αντίστοιχα σοβαρές και οι συνέπειες στην υγεία, αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη, υπέρταση, αρτηριοσκλήρυνση, και γενικά  για κακή ποιότητα ζωής.


Ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στην εκδήλωση της παχυσαρκίας είναι και η τηλεόραση. Η τηλεόραση καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου των παιδιών. Έτσι ο χρόνος που αφιερώνουν στον αθλητισμό, στο διάβασμα, στις κοινωνικές συναναστροφές, στο παιχνίδι περιορίζονται δραστικά προς όφελος της τηλεόρασης. Αυτό σημαίνει λιγότερη φυσική δραστηριότητα και πιθανότατα περισσότερο φαγητό.  Ένας έμμεσος  τρόπος επίδρασης είναι  οι διαφημίσεις ανθυγιεινών αναψυκτικών και τροφών. Η διεισδυτικότητα των διαφημίσεων στους εφήβους έχει καταγραφεί σε έρευνες  όπου διαπιστώθηκε ότι η έκθεση σε διαφημίσεις  είχε πολύ μεγαλύτερη επίδραση από ότι οι παρέες και  το οικογενειακό περιβάλλον. Έτσι λοιπόν μέσω των διαφημίσεων καλλιεργούνται κακές διατροφικές συνήθειες αφού προβάλλονται σνακ και γενικά φαγητά υψηλής θερμιδικής περιεκτικότητας και χαμηλής θρεπτικής αξίας (τσιπς, γαριδάκια, χαμπουργκερ). Αυτή δεν είναι η μόνη αρνητική πλευρά της τηλεόρασης στις διατροφικές συνήθειες των ανηλίκων. Από την δεκαετία του 60 έως και σήμερα γνωρίζομε ότι η ψυχογενής ανορεξία, μία από τις διαταραχές διατροφής που εμφανίζεται συνήθως σε έφηβες, σχετίζεται με την εικόνα του αδύνατου και πετυχημένου μοντέλου που καλλιεργεί η τηλεόραση. Η τηλεόραση αλλά και τα περιοδικά βομβαρδίζουν τις νέες με την εικόνα του αδύνατου και ωραίου. Κούκλες όπως η Μπάρμπυ είναι τέλειες όσο αφορά την ομορφιά και αδύνατες, σχεδόν ανορεξικές. Η προβολή και ο συσχετισμός της επιτυχίας και του ωραίου, με το αδύνατο σώμα έχει συμβάλλει στην σημαντική αύξηση των περιστατικών ανορεξίας στην εφηβική ηλικία.

Σεξ  και   Τηλεόραση
Σήμερα η τηλεόραση είναι ένα σημαντικό μέσο σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία εκτίθενται σε σκηνές ερωτικού περιεχομένου. Το μήνυμα που περνάει είναι ότι αυτή η συμπεριφορά είναι φυσιολογική, ακίνδυνη και ότι αυτό κάνουν όλοι.. Δεν γίνονται αναφορές ή συσχετισμοί με μεταδοτικές ασθένειες, ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη και γενικά με κινδύνους. Μέσα από τα προγράμματα αυτά καλλιεργούνται μοντέλα συμπεριφοράς σε σχέση με το σεξ, η βία στο σεξ, προβάλλονται ιδέες σχετικά με την σεξουαλική ταυτότητα. Τα ερευνητικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι η έκθεση των νέων σε σεξουαλικού περιεχομένου προγράμματα συμβάλλει στην πρώιμη σεξουαλική αφύπνιση και ενισχύει την εφηβική σεξουαλικότητα. Δεδομένου ότι η τηλεόραση ασκεί σημαντική επίδραση στους νέους η επίδραση αυτή αφορά όλους τους τομείς, την επιθετικότητα, τις διατροφικές συνήθειες, την χρήση τοξικών ουσιών. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να προβληματιστούμε για την επίδραση της και στον σεξουαλικό τομέα.  Στην Ελλάδα δεν έχουν γίνει έρευνες για την επίδραση της τηλεόρασης στην σεξουαλική ζωή των νέων. Δεν υπάρχει όμως λόγος να πιστέψομε ότι στην χώρα μας τα δεδομένα είναι άλλα. Τα ερευνητικά δεδομένα από άλλες χώρες πρέπει να μας προβληματίσουν ώστε να πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα.

Τσιγάρα- αλκοόλ  και  τηλεόραση
Η τηλεόραση καλλιεργεί επικίνδυνες συμπεριφορές όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ. Είναι γεγονός ότι η άμεση διαφήμιση τσιγάρων έχει σταματήσει διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα. Όμως γίνεται έμμεση διαφήμιση όταν οι ήρωες μιας καθημερινής σειράς καπνίζουν  ή όταν διαφημίζεται μάρκα τσιγάρου πάνω σε αυτοκίνητα ράλλυ. Πολλές παλιές ταινίες και του ελληνικού κινηματογράφου χαρακτηρίζονται από σκληρούς ήρωες που πίνουν και καπνίζουν. Γνωστοί και δημοφιλείς ηθοποιοί όπως Ν. Κούρκουλος, Μ. Μερκούρη έχουν καθιερωθεί και ταυτιστεί με το τσιγάρο. Είναι γεγονός ότι αυτού του τύπου  οι συμπεριφορές διαφημίζονται με τρόπο ελκυστικό, χαλαρό, συνδέονται με την ευτυχία, την χαρά, την επιτυχία, την ομορφιά  και η επίδραση τους στους νέους είναι μεγάλη. Η διεισδυτικότητα των διαφημίσεων αυτού του τύπου στους εφήβους έχει καταγραφεί σε έρευνες  όπου διαπιστώθηκε ότι η έκθεση σε διαφημίσεις τσιγάρων ή ποτών είχε πολύ μεγαλύτερη επίδραση από ότι οι παρέες και  το οικογενειακό περιβάλλον. Να σημειώσουμε ότι η άμεση διαφήμιση ποτών αλκοολούχων δεν έχει ακόμα σταματήσει αν και ισχύουν απαγορεύσεις όσον αφορά το ωράριο των διαφημίσεων. Ωστόσο και εδώ η έμμεση διαφήμιση είναι σημαντική. 

Η τηλεόραση δεν είναι ο μόνος τρόπος που οι νέοι μαθαίνουν για το ποτό και το τσιγάρο. Ωστόσο φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην διάδοση αυτών των συμπεριφορών. Έρευνα στην Σουηδία μετά από απαγόρευση διαφήμισης ποτών στην τηλεόραση έδειξε μείωση στην κατανάλωση αλκοόλ κυρίως από τους εφήβους. [ ..]  

Προτάσεις
Η τηλεόραση δεν είναι μόνο μία κακή επίδραση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται έτσι. Συνεισφέρει θετικά σε πολλούς τομείς όπως στην ενημέρωση, στην ψυχαγωγία, στην χαλάρωση, στην καλλιέργεια θετικών προτύπων, στην καλλιέργεια σωστής διατροφής, στην διάδοση του αθλητισμού, στην ευαισθητοποίηση σε θέματα υγείας. Στον Πίνακα 1. αναφέρονται συνολικά οι θετικές και αρνητικές επιδράσεις της τηλεόρασης. Εύκολα κανείς συμπεραίνει ότι το θετικό κομμάτι είναι και το μικρότερο στην παρούσα φάση. Ωστόσο μπορούμε να συμβάλλομε στην αξιοποίηση αυτής της πλευράς της τηλεόρασης. Οι γονείς , οι επιστήμονες που ασχολούνται με τους ανηλίκους, το κράτος, όλοι μπορούν να συμβάλλουν στη  βελτίωση της τηλεόρασης προς όφελος των ανηλίκων και γενικότερα όλων.

Θετικές επιδράσεις τηλεόρασης   Αρνητικές επιδράσεις τηλεόρασης
1. Ψυχαγωγία
1.Αύξηση επιθετικής συμπεριφοράς, απευαισθητοποίηση στην βία
2.Ενημέρωση
2.Διαστρέβλωση της πραγματικότητας, καλλιέργεια κλίματος φόβου, ανασφάλειας
3.Καλλιέργεια θετικών προτύπων
3.Καλλιέργεια αρνητικών προτύπων
4.Καλλιέργεια σωστής διατροφής
4.Συμβάλλει στην αύξηση των διαταραχών διατροφής, παχυσαρκία, ψυχογενής ανορεξία.
5.Διάδοση του αθλητισμού
5.Πρόωρη σεξουαλική αφύπνιση των εφήβων
6.Ευαισθητοποίηση σε θέματα υγείας
6.Καλλιέργεια ρατσιστικών ιδεών όσο αφορά το φύλλο, την καταγωγή, την σεξουαλική προτίμηση.

7. Διάδοση της κατανάλωσης αλκοόλ και τοξικών ουσιών γενικά(τσιγάρο, ναρκωτικά)


Μαρία   Χρηστάκη 
Παιδοψυχίατρος
Ψυχίατρος   παιδιών  και  εφήβων
Από   το  διαδίκτυο


Δεν υπάρχουν σχόλια: